Współczesna logika

Współczesna logika

Logika współczesna stworzyła system sztucznych znaków dla osób widzących i nazwała go ‘językiem’. Człowiek potrzebuje takiego wyrazu, który oznaczałby ‘wspólny mianownik’ dla wielu zjawisk, które w tym czy innym punkcie można porównać z właściwym językiem bez dodatkowych określników. Twory językowe to wyrazy i zdania. Do rangi kategorii języka aspiruje nie jeden lub drugi termin, lecz oba razem, gdyż tylko we wzajemnym związku można je zdefiniować.
O języku można mówić tylko tam, gdzie naturalna ekspresja ciała ludzkiego została rozbudowana i przekształcona w system symboliczny na wzór normalnego języka. Ma to miejsce na przykład w języku migowym czy systemie znaków u trapistów. Należy tu również sztuczny język logików, gdy używa on znaków jako symboli, które funkcjonują w ramach płaszczyzny symbolicznej.

Przed wejściem w życie łączności radiowej w marynarce funkcjonowało na gruncie konwencji międzynarodowych – kilka systemów sygnalizacji flagowej. Posłużmy się przykładem jednego z nich, który zawierał tylko trzy podstawowe formy (kula, proporczyk trójkątny i flaga czworokątna). Mamy tu do czynienia z trzema podstawowymi formami, lecz żadna z nich z osobna – ani sama kula, ani sam proporczyk, ani sama flaga – ani żadna ich podgrupa nie ma żadnego sensu sygnałowego. Ich funkcja sprowadza się do tego, że pojawiając się w określonej pozycji w konkretnym kompleksie współtworzą ten kompleks jako zjawisko postrzegalne, odróżniając go diakrytycznie od innych kompleksów tych samych form.Te formy elementarne są zatem elementarnymi znakami m n e m o t e c h n i c z n y m i, podobnie jak fonemy w językach naturalnych. Po drugie, tylko poszczególne złożenie, poszczególne zdanie flagowe jest obdarzone sensem sygnałowym. Nie da się ustalić jakiegokolwiek rozczłonkowania sensu sygnału w powiązaniu z postrzegalnymi znakami (flagami i ich złożeniami). W tym właśnie sensie będziemy rozumieli termin ‘sygnalizacja globalna’. Równie błędne byłoby identyfikowanie „zdań” flagowych ze zdaniami języka, co z nazwami; nie są one ani jednym, ani drugim. Jedyne, co możemy powiedzieć, to to, że każde złożenie flag funkcjonuje w typowej sytuacji jako niepodzielny środek komunikacji. Cały system zawiera więc jednostki sensu jednego rodzaju czy klasy; system jest po prostu ich zbiorem, jest jednoklasowym urządzeniem znakowym. Język natomiast – z punktu widzenia tworów językowych – jest systemem dwuklasowym.
Każde dziecko naszego kręgu kulturowego, nawet najlepiej pielęgnowane pod względem językowym, przez około kwartał posługuje się takim właśnie jednoklasowym systemem znaków porządkowych. Żadne interwencje dorosłych nie są w stanie w tym okresie skłonić dziecka do używania jednorazowo więcej niż jednego z jego tworów językowych.
W przeciwieństwie do tego system typu językowego opiera się nie na jednej, lecz na (co najmniej) dwu klasach ustaleń (konwencji) i stąd zawiera dwie klasy tworów językowych. System typu językowego buduje każde skończone (i możliwe do ujęcia w oderwaniu od sytuacji) przedstawienie w dwu kolejnych krokach, które możemy wyróżnić na płaszczyźnie abstrakcji naukowej: przez dobór wyrazów i budowę zdania.
Wszelkie próby obrony tezy ujmującej język jako system jednoklasowy, polegają na nieporozumieniu lub błędnym podejściu. Ani zdanie nie mogło być przed wyrazem, ani wyraz przed zdaniem, są to bowiem momenty dopełniające jednego i tego samego (zaawansowanego) stanu języka ludzkiego.
Wyobraźmy sobie użytkownika systemu jednoklasowego w „nowych” sytuacjach. Gdyby chciał tworzyć nowe symbole to nie byłyby one intersubiektywnie zrozumiałe. Języki ludzkie roszczą sobie pretensje do tego, by być „produktywnymi” lub wręcz uniwersalnymi systemami symboli.
Kod symboli globalnych – pisanych czy niepisanych – musi być ograniczony, tak samo jak pisany czy niepisany słownik języków fonicznych, i z tych samych powodów. Mianowicie z powodu ograniczeń ludzkiej pamięci. Tylko system pozycyjny typu językowego może dać nam do dyspozycji praktycznie wystarczającą produktywność i zdolność przystosowawczą w granicach danego materiału wydajności pamięci.

Comments are closed.